Skip to content

Spółdzielnia socjalna w lokalnym kontekście

[Opracowanie na podstawie raportu z badań jakościowych w gminie Słubice]*

Ekonomia społeczna jest obecnie jedną z szybciej rozwijających się gałęzi działań społeczno-ekonomicznych, nakierowanych na grupy zagrożone wykluczeniem społecznym. Idea powiązanych działań, zmierzających zarówno do ekonomicznego, jak i społecznego wzmocnienia osób znajdujących się w trudnym położeniu, wspierana jest przez liczne działania i fundusze, przede wszystkim powiązane z Programem Operacyjnym Kapitał Ludzki.

Sztandarowym – choć nie jednym – przedsięwzięciem związanym z ekonomią społeczną, jest spółdzielnia socjalna, podmiot z pogranicza świata biznesu i działań społecznych, stworzony z myślą o ludziach znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, ale zarazem dysponujących odpowiednim potencjałem, pozwalającym im wejść na rynek – w pełni konkurencyjny lub w pewnym stopniu chroniony. Wobec fiaska wielu przedsięwzięć ekonomii społecznej, coraz ważniejsza wydaje się wpisanie tego typu przedsięwzięć w lokalny kontekst.

Warto przy tym zbadać, czy lokalnie istnieje odpowiedni potencjał, czy dotychczasowe doświadczenia wskazują na sensowność kierunku planowanych działań, czy jest zapotrzebowanie na produkty lub usługi, które chcemy zaoferować, czy spółdzielnia ma potencjalnych partnerów w działaniu. Badania mogą też dać odpowiedź na pytanie, jaki klimat społeczny może towarzyszyć tworzeniu takich przedsięwzięć, czego mogą spodziewać się osoby zainteresowane taką formą działalności itd. 

Do badań – w naszym przypadku – została wybrana gmina Słubice (powiat płocki) – teren słabo rozwinięty gospodarczo, leżący niedaleko od Płocka (około25 km), ale nie korzystający z bliskości byłego miasta wojewódzkiego. Dodatkową cechą charakterystyczną – i wyróżniającą akurat tę gminę – jest fakt, że w zeszłym roku (maj-czerwiec 2010 r.) dwukrotnie wylała Wisła, doprowadzając z jednej strony do wielkich strat materialnych, z drugiej – wyzwalając wielką energię, zarówno części mieszkańców, zaangażowanych w działania pomocowe, jak i ludzi spoza gminy, udzielających pomocy w różnej formie.

Badania składały się z dwóch komponentów – „czysto badawczego”, polegającego na zdobyciu określonych informacji, oraz „badawczo-aktywizującego”, polegającego na pracy z wytypowaną wcześniej grupą potencjalnych założycieli/udziałowców tworzonej spółdzielni socjalnej. Dzięki temu możliwe miało być zestawienie wiedzy, postawy, opinii respondentów z realną gotowością i potencjałem tych, którzy taką spółdzielnię mogliby utworzyć.

Zaplanowane badania miały na celu nie tylko zdobycie wiedzy, informacji, ale również uzyskanie efektu aktywizującego, pobudzającego mieszkańców do działania – niekoniecznie utworzenia spółdzielni socjalnej, bo mogli stwierdzić, że nie jest to dla nich interesująca propozycja, ale przynajmniej do zastanowienia się nad swoim potencjałem, możliwościami, potrzebami. Dzięki temu już samo badanie uzyskiwało charakter edukacyjno-wzmacniający, niezależnie od swoich wyników mogło przyczynić się do zmiany w społeczności gminy Słubice.

Czytaj więcej: Spółdzielnia socjalna w Słubicach – szanse i zagrożenia w opinii lokalnych liderów (PDF)