Skip to content

Uwagi Polskiej Sieci LGD do stanowiska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ws funduszy UE na lata 2014-2020

Uwagi Polskiej Sieci LGD do stanowiska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ws funduszy UE na lata 2014-2020.
„Stanowisko Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych w sprawie zaproponowanych przez Komisję Europejską rozwiązań dla funduszy europejskich na lata 2014-2020” wyrażone
w Warszawie w kwietniu 2012 r. , zawiera niewątpliwie wiele cennych uwag, opinii i postulatów ważnych dla środowiska organizacji pozarządowych. Świadczą one o rzetelnym zapoznaniu się przez autorów dokumentu z unijnymi propozycjami wykorzystania funduszy europejskich
i wskazują na ich dużą znajomość problematyki korzystania z tych funduszy. Niemniej jednak, popierając większość zawartych w stanowisku  OFOP uwag, opinii i postulatów, Polska Sieć LGD pozwala sobie zgłosić kilka uwag dotyczących niezwykle ważnego, naszym zdaniem, dla organizacji pozarządowych i partnerów społecznych, podejścia „Rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność” (ang. Community-led local development, w skrócie – CLLD). Zawarte
w stanowisku OFOP sformułowania w tym zakresie są dla nas w większości niezrozumiałe, szczególnie w kontekście niektórych postulatów zawartych w dokumencie.

 

W punkcie Stanowiska zatytułowanym „Instrumenty wzmacniające podejście terytorialne” czytamy „OFOP widzi potrzebę rozwoju współpracy i powiązań między wsiami i miastami skutkującą ich wszechstronnym rozwojem społeczno-gospodarczym. Rozwój lokalny, i to rozumiany w kontekście wszystkich polityk wspólnotowych, których dotyczy projekt rozporządzenia ogólnego, jest warunkiem niezbędnym do rozwoju i wyjścia z kryzysu regionów i całych państw. Rozwoju lokalnego nie należy jednak utożsamiać z CLLD. W ramach polityki spójności potrzebne są zachęty, które dawałyby możliwość wspierania zintegrowanych strategii i planów rozwoju lokalnego, będąc jednocześnie bardziej atrakcyjnymi i otwartymi na potrzeby beneficjentów”. Oczywiście, że CLLD nie wyczerpuje pojęcia „rozwój lokalny”, tym niemniej propozycja „Rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność” stanowi w tej chwili, najbardziej atrakcyjną dla społeczności lokalnej, w tym organizacji pozarządowych i partnerów społecznych, ofertę zarządzania własnym rozwojem. Uważamy, że kontestowanie CLLD, bez proponowania czegoś w zamian, a jedynie zgłaszanie ogólnego postulatu poszukiwania czegoś „bardziej atrakcyjnego i otwartego na potrzeby beneficjentów”, nie jest w interesie organizacji pozarządowych i partnerów społecznych. Podejście CLLD, ze względu na swoją innowacyjność budzi obawy ze strony zarówno instytucji wdrożeniowych, jak i beneficjantów, ale tym bardziej wymaga promocji, w tym wśród organizacji pozarządowych oraz wymaga pomocy dla podmiotów i struktur odpowiedzialnych za opracowanie dokumentów wdrożeniowych.

 

Nie rozumiemy zawartego w tekście Stanowiska sformułowania: „Dlatego też lokalne strategie rozwoju realizowane przez społeczność (Community-ledlocal development strategies – CLLD) powinny być narzędziem realizacji różnych celów tematycznych i priorytetów inwestycyjnych, a nie priorytetem inwestycyjnym samym w sobie”. Zdanie to pojawia się po postulatach wspierania m.in. kultury i przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu. Ustęp 5 art. 28 propozycji rozporządzenia określanego w skrócie Wspólnymi Ramami Strategicznymi, mówi wyraźnie, że „Rozwój lokalny wspierany z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych jest prowadzony w ramach jednego lub więcej priorytetów programu”, co w powiązaniu z zapisem w ustępie 2 tego artykułu, że „Wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz rozwoju lokalnego jest spójne i skoordynowane między poszczególnymi funduszami”, oznacza, że lokalne strategie rozwoju mogą być oparte teoretycznie o wszystkie 5 funduszy ujętych w Wspólne Ramy Strategiczne i tym samym przyczyniać się do osiągnięcia wszystkich celów tematycznych. Już dziś poprzez Lokalne Grupy Działania i Lokalne Grupy Rybackie różni Beneficjenci realizują projekty zarówno „twarde”, jak i „miękkie”, głównie w zakresie rozwoju bazy kulturalnej oraz aktywnych
i kulturalnych form spędzania wolnego czasu, a także zachowania dziedzictwa kulturowego czy zwiększenia dostępu do Internetu.

 

OFOP postuluje wprowadzenie grantu globalnego i regrantingu dotacji dla organizacji pozarządowych. Te działania są właśnie charakterystyczne dla funkcjonowania Lokalnych Grup Działania, choć w obecnym okresie działalność LGD w Polsce odbywa się przy minimalnym zakresie kompetencji. Stąd Polska Sieć LGD postuluje ich zwiększenie w latach 2014-2020. Propozycja grantu globalnego dla LGD znalazła się w stanowisku Rządu RP do projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Powoływanie się na doświadczenia programu EQUAL nie jest najbardziej fortunne, ze względu na fakt, że efekty tego Programu nie są w Komisji Europejskiej najlepiej oceniane. Świadczy o tym choćby to, że w obecnym okresie programowania – w latach 2007-2013 – nie jest on kontynuowany. Główny zarzut dotyczy zbyt wysokich kosztów zarządzania. Program LEADER, pomimo także pewnych zastrzeżeń, oceniany jest znacznie lepiej i dlatego na doświadczeniach tego Programu, realizowanego w UE nieprzerwanie od 1991 roku, opiera się głównie propozycja CLLD. Program ten realizowany jest także w Polsce od momentu naszego wejścia do UE, obecnie przez 336 LGD obejmujących swoim zasięgiem działania 91% ludności wiejskiej i 44% ludności kraju.
W oparciu o podejście LEADER działa też w Polsce 48 Lokalnych Grup Rybackich.

 

Nie rozumiemy fragmentu (podkreślonego) sformułowania zawartego w Stanowisku, że „Zdaniem Federacji, by idea wielofunduszowości (urealniona w postaci dwufunduszowości dot. EFRR
i EFS)
”. Czy to oznacza, że realnie wielofunduszowość oznaczać miałaby, zdaniem OFOP, tylko korzystanie z EFRR i EFS? Obecnie wiele LGD korzysta z EFS, niektóre w wysokości porównywalnej z EFRROW. Niektóre LGD realizują projekty z EFRR,  a także z funduszy nieunijnych, praktycznie wdrażając ideę wielofunduszowości.
W Stanowisku zawarto postulat: „W omawianym zakresie postulujemy przyjęcie przez Komisję podejścia rozwijającego inicjatywy lokalne (aktywne włączenie, innowacja społeczna, rewitalizacja obszarów, partnerstwo na wszystkich szczeblach) oraz bardziej dogłębnego podejścia terytorialnego do polityki zatrudnienia, promującego innowacyjne zatrudnienie na poziomie lokalnym, włączając w tym ważną rolę organizacji pozarządowych i partnerów społecznych. Uważamy, że niezbędne jest mocne zaakcentowanie potrzeby wsparcia promocji włączenia społecznego”. W Irlandii LGD realizują programy przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu
i wraz z partnerstwami na obszarach miast, działającymi w tym zakresie, tworzą wspólną, krajową sieć współpracy. Wymienione wyżej cechy „podejścia rozwijającego inicjatywy lokalne” są zbieżne z cechami podejścia LEADER, które stało się podstawą dla propozycji CLLD. Dlatego uważamy, że propozycja ta powinna być szczególnie promowana wśród organizacji pozarządowych. Polska Sieć LGD skupiająca organizacje od kilku lat działające wg podejścia LEADER oferuje swoją pomoc w tym zakresie.